Navigasyon dünyasında it dalaşı resmen başladı

17 Aralık 2016 tarafından Mahmut Sancak

Avrupa Birliği hem planlaması hem de hayata geçmesi yılan hikayesine dönen uydu sistemi Galileo’yu devreye aldı. İlk uydusu 2005’te gönderilen ve 2008’de hizmete alınması planlanan sistem pek çok aksilik ve zamanlama hatasıyla karşı karşıya kaldı. Projenin özellikle mali ayağı tam bir fiyasko olarak kayda geçti. Başlangıçta 3.1 milyar dolar mal olması beklenen sistem bu yıl itibariyle toplam 14 milyar dolarlık bir kaynak tüketti.

AB VAZGEÇMEDİ

Ancak projeyi denetlemekle sorumlu olan Avrupa Parlamentosu ne 2008 krizi ne de AB’nin borç krizine rağmen Galileo’dan vazgeçmedi. Bunun nedeni ise sadece ekonomik değil aynı zamanda kıtanın navigasyon sistemleri konusunda ABD’ye olan bağımlılığına da bir son vermekti. Galileo’nun devreye alınmasının asıl önemi ise AB’nin geleceğin dünyasında söz sahibi olma iddiasının sürmesi. Projenin hayata geçmesiyle Avrupa Birliği de ABD, Rusya, Japonya, Çin ve Hindistan’dan sonra bölgesel ve küresel çapta kendisisine ait navigasyon sistemi olan altıncı güç oldu. Başta bilişim olmak üzere günümüzün ileri teknolojileri büyük ölçüde küresel yer belirleme (GPS) sistemini kullanıyor. Gelecekte ise bu sistemlerin olmadığı hiçbir sektör kalmayacak. Akıllı otomobiller, Sanayi 4.0, kişiselleştirilmiş sağlık hizmetleri, eğlence, eğitim, ulaşım, lojistik inşaat, ilkyardım ve kurtarma başta olmak üzere çevremizde bulunan hemen her şey konum bilgisini paylaşacak. Bu alanda Galileo ve GPS arasında tam bir it dalaşının yaşanmasına kesin gözüyle bakılıyor.

YENİ PAZAR OLUŞUYOR

Günümüzde bu hizmetlerin sadece GPS üzerinden işlemesi büyük bir güvenlik sorununa neden oluyor. Zira GPS, ABD ordusuna ait olduğu için söz konusu hizmeti uyarı olmaksızın istedikleri anda sonlandırma hakkına sahipler. Avrupa, Galileo ile birlikte bu felaket senaryosunu ortadan kaldırmış durumda. Sistemin ekonomik ayağında ise trilyonlarca dolarlık yepyeni bir pazar bulunuyor. Navigasyon sistemlerinin sadece otomobiller için oluşturduğu sektör 2020’ye kadar 250 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşacak. Bu pastaya lojistik, sağlık, Sanayi 4.0 ve eğlenceyi de ekleyince rakamların dünya çapında trilyon dolarlarla ölçüleceği belirtiliyor.

Araçların yeri atom saatleri ile belirleniyor

Galileo uydu sisteminde yeryüzünden 20 bin km. yükseklikte, 6 yörünge özerinde toplam 27 uydu sürekli dünya çevresinde dönüyor. Her uydu 12 saat içerisinde dünyanın çevresindeki turunu tamamlıyor. Böylece günün her saatinde dünyanın herhangi bir bölgesinde en az 4 en çok 10 uydunun bulunması sağlanıyor. Ayrıca her uydunun içerisinde birbiriyle aynı olan ve hiç şaşmayan atom saatleri bulunuyor. Bu saatler yardımıyla dünyaya o anda bulundukları yer ve zaman ile ilgili sürekli bilgi geçiyorlar. İzleme istasyonlarının uydulara olan mesafesi farklı olduğu için bu bilgiler saniyenin milyonda biri gibi gecikmelerle dünyaya ulaşıyor. Merkezlerdeki cihazlar bu gecikmenin uydulara, yere ve zamana olan oranına göre karmaşık bir hesaplama sonucunda cismin yerini belirliyor. Uydular sahip oldukları atom saatti yardımıyla yer istasyonlarına saniyede 50 kez 3 farklı sinyal gönderiyor. Bir cismin iki boyutlu olarak dünya üzerindeki yerini belirlemek için en az 3 uydunun o nokta ile ilgili bilgi vermesiyle mümkün oluyor. Yüksekliğinde hesaplandığı üç boyutlu bir yer belirleme için ise 4 uydu gerekli. Galileo’nun sapma payının 1 metrenin altında olduğu belirtilyor.

ABD İSTERSE GPS’İ KAPATABİLİR

Sivil alanda başta cep telefonları olmak üzere çok sayıda şirket GPS bilgilerini kullanma yeteneğine sahip cihaz ve yazılımlar geliştirdi. GPS’in en iyi yönü ise bedava olması. Ancak bedavacılığın elbette bir sınırı var. Sınırın adı SA (Selective Availability) yani yapay saptırma ve AS (Anti Spoofing) parazit koruyucu. Bu nedenle ABD Savunma Bakanlığı sahibi olduğu GPS sisteminin hassasiyetini hiç kimseye hesap vermeden değiştirebiliyor, hatta sistemi tamamen devre dışı bırakabiliyor.

Rusların GPSve Galileo’ya cevabı: GLONASS

  • Rusların, ABD’li GPS’e cevabı. Adı gibi (Globalnaya Navigationnaya Sputnikovaya Systema) kendi de güzel olan bir navigasyon sistemi.
  • GLONASS’da aynı GPS gibi soğuk savaş döneminde tasarlandı.
  • 19 bin 100 km. yükseklikte 6 farklı yörünge üzerinde 24 uydusu bulunuyor.
  • Onunda askeri ve sivil kullanımlar için iki ayrı sinyali mevcut.
  • İlki 50 m. ikincisi de 20 m. sapabiliyor
  • GLONASS’ın GPS’den farkı ise AS ve SA gibi yapay yanıltıcılar taşımaması.
  • GPS’e iyi bir alternatif oluşturmasına karşın yeterince popüler olmaması ve maddi sıkıntılardan dolayı teknolojisinin yenilenememesi sistemin köşeye itilmesine neden oldu.

HER UYDU 12 YIL KULLANILACAK

  • AB, GALILEO ile birlikte kendine ait ilk global yer belirleme sistemine sahip olacak.
  • GPS’den en büyük farkı ise sitemin sivil kişiler tarafından yönetilecek olması.
  • Yani kimse canı sıkılınca sitemi devre dışı bırakamayacak.
  • GALILEO kullanıcıları GPS ve GLONASS’ın bilgilerine de erişebilecek.
  • Yörüngede toplam 30 adet uydu bulunacak ve bunlardan 27’si sürekli çalışacak.
  • 3 uydu ise arıza halinde devreye girmek için hazır bekleyecek.
  • Altı farklı yörünge üzerinde hareket edecek uydular dünyayı 23 bin 616 km. yukarıdan seyredecek.
  • 17 yer istasyonu bilgileri kullanıcılara dağıtacak.
  • Her uydunun yaklaşık 12 yıl hizmet vermesi bekleniyor.
  • Bu proje ile birlikte toplam 100 bin yeni iş alanı yaratılmış olacak.
  • Sistemin altyapı maliyeti Avrupa Komisyonu tarafından karşılanırken pazarlama ve işletmeciliği tamamen özel sektöre verilecek.
  • İşletme hakları ihale yoluyla belirlenecek.
  • 2 milyar insanın kullanacağı hesaplanan sistemin 2020 yılına kadar 270 milyar dolar kâr getirmesi hedefleniyor.

GALILEO neden önemli?

GALILEO, AB için her şeyden önce büyük bir prestij kazanımı anlamına geliyor. Sistem yardımıyla yıllar süren GPS bağımlılığına son verecek ve ciddi bir rakip olarak ABD’ye meydan okuyacaklar. Özellikle sivil havacılıkta GPS’in her an devre dışı kalma tehlikesine karşı hala ağırlıklı olarak kullanılan radar sistemleri yerlerini yavaş yavaş GALILEO’ya bırakmaya başlayacak. Uzmanlar global yer belirleme cihazları ve buna bağlı yazılım ve donanım alanında büyük yatırım patlamalarının yaşanacağına işaret ediyor.

Yer belirleme sistemlerinin kullanım alanı çok geniş

  • Denizcilik, havacılık,
  • Otomobil, tren,
  • Gezi, hasta takibi,
  • Tarım, sismoloji,
  • Haritacılık,
  • Şehir planlamacılığı,
  • Ormancılık, casusluk,
  • İnşaat mühendisliği

Galileo’yu siviller yönetecek

GPS Galileo
Uydu sayısı 24 27
Yükseklik (Km) 20.200 23.616
Yörünge sayısı 6 6
Yer istasyonu sayısı 5 17
Uyduların ağırlığı (Kg.) 860 650
Uyduların ömrü (Yıl) 7,5 12
Yanılma payı sivil (Metre) 10-20 4-8
Kullanıma girdi (Sivil) 1993 2016
Kime ait ABD Savunma Bakanlığı Sivil kuruluşlar

Takip etmek için e-posta adresinizi girin.

Kategoriler

Arşiv

Aralık 2016
P S Ç P C C P
« Kas   Oca »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  
%d blogcu bunu beğendi: